Haber Detay

İran'da helal gıda ve gelişmeleri

3.8.2013 13:16:51

İran'da helal gıda ve gelişmeleri

İRAN'DA HELAL GIDA .



VİDEOYU İZLEMEK İÇİN TIKLAYIN

Şimdi biraz da helal gıda uygulamasının ülkelerdeki örneklerine bakmaya çalışalım. İran tüketilen ürünlerin helal gıda standartlarında olmasına büyük önem veriyor. Tahran yönetimi özellikle ithal edilen et ve et ürünlerini sıkı denetimlere tabi tutuyor. Her ne şekilde olursa olsun İran'a alkollü içki ve domuz eti ithalatı da yasak.

İran topraklarının üçte biri tarım arazisi olmasına rağmen bu toprakların anca %10'unda tarım yapılabiliyor. Bu da İran'ın gıda konusunda dışarıya bağımlı olması sonucunu doğuruyor. İran'da gıda ithalatı belli kurallara bağlı. İran'a özellikle et ve et ürünleri ithalatı çok katı izinlere bağlı. Her ithalat için sağlık belgesi çıkartılmak zorunda. Bu belgeler ihracat yapan ülkedeki İran Elçiliği'nce de tasdik ediliyor. Eğer gerek görülürse ithal edilen mallar için ayrı sağlık denetimleri de yapılıyor. Her ne şekilde olursa olsun İran'a alkollü içki ve domuz eti ithalatı da yasak. Et ürünlerinin de hiç bir şekilde domuz eti içermemesi gerekiyor. Özellikle et ve süt ürünleri ve kanatlı hayvan mamulleri için helal sertifikası isteniyor. İran Sağlık Bakanlığı firmaların vermiş olduğu helal sertifikasına da her zaman güvenmiyor. Özellikle beyaz et ithal eden fabrikalarda İran'dan giden bir elemanın da kesimlere ve et işlem sürecine nezaret etmesini zorunlu kılıyor. İran hükümeti son yıllarda İslam ülkeleri arasında gittikçe önem kazanan bu hususa eğilmeye başladı. İran Gıda ve İlaç Kurumu Başkanlığı Helal Araştırma Merkezi kurulmasının kararlaştırıldığını açıkladı. Merkez Sağlık Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösterecek. Helal Araştırma Merkezi her türlü ürünü helal olma açısından belirlenen standartlara göre denetleyecek. İran 10 ülkede daha Helal Belge Temsilcilik bürosu açmayı amaçlıyor. Merkezin başlıca görevi gıda maddeleri ve sağlık sektörüyle ilgili diğer ürünlerin helal maddelerden üretildiğini denetlemek olacak. Bundan önce bu meseleyle Sağlık Bakanlığı bünyesinde oluşturulan bir komite ilgileniyordu. Son yıllarda İran Malezya'dan sonra helal gıda konusunda devlet olarak en ciddi adımları atan İslam ülkelerinden birisi haline geldi. İran helal ürünlerin standardı konusunda ciddi girişimlerde bulundu. İran'ın çabalarıyla Helal Bilim Standardı İslam ülkeleri İçişleri Bakanlığı tarafından onaylandı. İran'ın gıda ihracatı yaklaşık 500milyon dolar civarında. İran bu rakamı artırmak için de girişimlerde bulunuyor. Helal gıda konsepti de özellikle Fars Körfezi ve Afrika Ülkeleri gibi gıda maddelerini büyük çoğunlukla ithal eden ülkelerde cazip bir kavram. İran'da bu kavramın ticari getirilerinden faydalanmak istiyor.

Ve Tahran'dayız temsilcimiz Hakan Çelik'le konuşacağız. Hakan tabi aslında uygulamanın bir de ticari tarafı da var. Ticari kaygılar da var ama haberde de verdik İran'da özellikle domuz eti ve alkol ithalatı kesinlikle yasak. Helal gıda üzerine de çok sıkı düşüyor Tahran yönetimi ama baktığımız zaman İran'da yaşayan Ermeniler ve Yahudiler de var. Onlar nasıl kendi gıdalarını tedarik ediyorlar?

Tahran Temsilcisi Hakan Çelik: Evet İran'da dini azınlık olarak bazı gruplar var. Bunlar Yahudiler, Ermeniler aynı şekilde bunların toplum içersindeki hayatlarına kendi dini inançlarına göre yapmalarına İran'da izin veriliyor. Çünkü İslam Cumhuriyeti olarak İran'da dini azınlıkların da serbestçe davranmaları kanunlarla belirlenmiş. Bu bağlamda gıda konusunda özellikle Koşer konusunda İsrail'den sonraki en büyük Yahudi nüfusun İran'da yaşadığını da belirtirsek Yahudilerin kendi içlerinde oluşturmuş oldukları belli yapılar var. Genelde vakıf benzeri bir oluşum içersinde bu yapılar ve bunlar kendi toplumlarıyla ilgili bazı konularda kararlar alıyorlar. Denetleme yapma yetkileri var. İran Meclisini siyasi olarak da temsil ediyorlar. Özellikle Koşer Gıda konusunda İran'daki Yahudilerin oluşturmuş oldukları komisyonlar almaları gerekenleri, Yahudilerin almaları gereken etleri, meyveleri Koşer'e uygunluk konusunda değerlendiriyor ve bu konuda açıklamalar yapıyor ve Yahudi cemaati de büyük çoğunlukla bu konuyla ilgili uygulamalarda kendi büyükleri tarafından, dini liderleri tarafından verilen emirleri ya da yapılan tavsiyeleri uyguluyor. Yahudilerle ilgili konu böyle. Ermeniler var yine aynı şekilde İran'da. Domuz eti konusunda İran'da durum biraz daha farklı. Bunu rahatlıkla söylemek mümkün. Domuz eti ithalatı kesinlikle yasak. İran Hükümeti tabi Hıristiyanların domuz eti yemesi serbest fakat bunu bir özgürlük olarak görmüyor. Yani domuz etinin normal etlerin olduğu bir ortamda illaki domuz eti olması gerekliliğine dair hükümet en azından ikna olmuş değil. Bu bağlamda domuz eti bizim aldığımız bilgilere göre bulmak zor. Zaman zaman avcıların avlamış oldukları yaban domuzları var. Onlar da İran'daki Hıristiyan toplumu içersinde tüketilebiliyor fakat genel olarak dini özgürlüklerin, tanınmış azınlıkların dini özgürlüklerinin uygulanması konusunda İran Devletinin belli bazı sağladığı olanaklar var. Yahudiler, Ermeniler bu olanaklardan faydalanabiliyorlar.

-Peki şimdi baktığımız zaman işin ticari boyutu tabi çok mühim. Körfez Ülkelerine de baktığımızda Avrupa'dan birçok ürün ithal ettiklerini görüyoruz. Zira İran da farklı bir ülkeden belli başlı ithalatları yapıyor. Özellikle domates ve portakal sanırım. Ona ilişkin tartışmaları bize bir aktarır mısın?

Tahran Temsilcisi Hakan Çelik: Evet aslında özellikle yaz aylarında bu tartışmalar çoğalıyor. Helal gıdadan sonra helal sebze tartışmaları İran'da gerçekten çok fazla yapılıyor. Mecliste bile tartışılıyor. Hükümetin gündemine bile geliyor. Zaman zaman Irak'tan ya da Suriye'den yada bazı Körfez Ülkelerinden gelen meyve sebzelerin İsrail menşeli olduğu tartışmaları başlıyor. Özellikle bu konuda yaz aylarında şahit olduğumuz bir iki olay da var. Belediye denetçileri ve polis eşliğinde İran'daki kabzımalların ve hallerin bulunduğu yerlere yapılan baskınlarda İsrail menşeli olduğu şüphelenilen malların toplatıldığını gördük. Fakat filmlemesine film olarak belgelememize izin vermediler. İran bu konuyu bir vatana ihanet olarak algılıyor. Mecliste bununla ilgili oldukça sert tartışmalar yapılmıştı ve hatta Ahmedi Necat hükümetinin bir kaç bakanı da buna göz yumduklarıyla dair, göz yumduklarından dolayı sert bir şekilde eleştirilmişti. Çünkü İran'da İsrail'i devlet olarak tanınmadığından ya da İsrail'in varlığı tanınmadığından İsrail'le yapılan her türlü işlem her türlü faaliyet de vatana ihanet olarak net olarak suçlanıyor. Bunun içerisine tabi bunlar bilgiler özellikle Irak ve Suriye üzerinden İsrail menşeli sebze ve meyvelerin geldiği konusundaki bilgiler. Bunlar da vatana ihanet konusunda yargılanmaları bile söz konusu olmuştu yaz aylarında. Bunu engellemek için İran'ın oluşturmaya çalıştığı bazı kurumlar var. Bunlarda birisi de İslam İşbirliği Teşkilatı içersinde helal gıdaya yönelik yeni komisyonlar kurulması Malezya' dan sonra bu konuda belki de en aktif çalışan ülkelerden birisi İran. Her sene burada Helal Gıda Fuarları düzenleniyor ve belli bir standart getirilmesi isteniyor. Söylediğin gibi aslında bunun ticari boyutları da var. Çünkü özellikle körfez bölgesinde, Körfez Ülkelerinde, Afrika bölgesindeki Kuzey Afrika ve Orta Afrika ülkelerinin Avrupa'dan gıda ithalatını çok fazla olduğunu İran da biliyor ve kendisinin de yakın olduğu bölgelere gıda konusunda ihracat yapabilmek için kapasitelerini açacak önemli bir yol olarak görüyor.

-Pekâlâ. Hakan Çelik' e Teşekkür ediyoruz.

- 3. Helal ve Sağlıklı Ürünler Fuarı - İstanbul 2012 (Fotoğraflar)

- 2. Helal ve Sağlıklı Ürünler Fuarı - İstanbul 2011 (Fotoğraflar)


- 1. Helal ve Sağlıklı Ürünler Fuarı - İstanbul 2010 (Fotoğraflar)