Haber Detay

Hangi süt nasıl tüketilmeli?

16.7.2013 02:53:55

Hangi süt nasıl tüketilmeli?

Sağlıklı ve dengeli beslenme konusu tüm zamanlarda insanoğlunun en çok konuştuğu ve tartıştığı konulardan birisi olmuştur.

Katkı maddelerinin kullanımının hızla artması ile birlikte insanlar da yedekleri ve içtikleri ürünlere çok daha dikkat eder konuma geldi. Sağlıklı bir beslenme türünün vazgeçilmezleri arısında olan sütün ne biçimde tüketileceği ise henüz tem anlamıyla yerleşmemiştir.

Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü’nde görev yapan Prof. Dr. Tanju Besler konu ile ilgili olarak şu bilgileri veriyor. Beslenme; insanın büyüme ve gelişmesi ve sağlık içerisinde yaşamını sürdürebilmesi için zorunlu olan enerji su ve besin maddelerini bir düzen içerisinde tüketmesidir.

İnsan sağlık içinde yaşamak için bünyenin ihtiyaç duyduğu temel besin çeşitlerini bir denge içerisinde tüketmek zorunda. İşte sütün ve sütten yapılan maddelerin önemi de tam bu noktada ortaya çıkıyor.

Bütün uzmanların bir araya geldiği bir onu var ki o da sütün insan bünyesi için çok önemli olduğu ve mutlaka tüketilmesi gerektiğidir. Çünkü süt, hem hayvansal proteinleri, hem yağı hem de farkı vitaminleri içerisinde barındırmaktadır. Sütün içerisindeki kalsiyum ve fosfor miktarı da çok önemlidir ve bir insanın bu iki öğeye duyduğu ihtiyacı karşılar.

Süt ülkemizde de bol miktarda bulunmaktadır ve tüketimi de oldukça kolaydır. Süt gelişim evresinden başlayarak insan hayatının sonuna kadar tüketilmesi gereken bir besindir. Ancak ülkemizde bu denli öneme sahip bir besin maddesi olan sütün bilinçli olarak tüketildiğini söylemenin pek de mümkünatı yoktur. Süt tüketimi ülkemizde gelişmiş ülkelere nazaran bir hayli düşük durumdadır. Tüketilen sütlerin çoğunluğu da sağlıksız ortamlarda satılmaktadır. Tüm bu durumları göz önünde tutarak insanların süt tüketimi konusunda ivedi bir biçimde bilgilendirilmesi gerekiyor.

SÜT TÜKETİMİ NE ÖLÇÜDE OLMALI?

Bu sorunun cevabını vermek için öncelikle bir bardak sütün içinde yer alan değerler incelenmelidir. Sadece bir bardak sütte altı yaşında bulunan bir çocuğun ihtiyacını karşılayacak şu öğeler bulunur;

Yüzde 52 kalsiyum
Yüzde 30 potasyum
Yüzde 35 protein
Yüzde 11 B1 vitamini
Yüzde 9 A vitamini
Yüzde 44 B2 vitamini
Yüzde 12 folat
Yüzde 14 B6 vitamini
Yüzde 18 magnezyum
Yüzde 12 çinko
Yüzde 55 fosfor
Yüzde 6 enerji
Yüzde 6 niasin

Yeni doğan çocuklarda ilk altı aya kadar anne sütünden farklı bir besin maddesi çocuğa verilmemelidir. Bir yaş itibari ile tüm yaş grubuna giren insanlar günlük olarak iki su bardağı süt tüketmelidir. İki bardak süt tüketimim 6- 16 yaş arasında artırımı olmalıdır ve süt tüketimi günlük dört bardağa çıkmalıdır.

Açıkta satılan süt yerine mutlaka ambalajlanmış süt satın alınmalıdır. Hacettepe Üniversitesi’nden uzmanlar bir buçuk ay süren bir araştırmayı sahada gerçekleştirmiş ve neden açıkta satılan sütlerin alınmaması gerektiğini ortaya koymuşlardır.

Yapılan bu geniş çaplı araştırma için Ankara seçilmiştir. 39 mahallede 150 sokak sütçüsünden alınan sütler, 109 adet UHT süt ve 41 kutu da pastörize süt incelenmiştir.
Bir mililitre sütte kabul edilebilir bakteri miktarı uluslararası ölçütlere göre 5 bin ila 50 bin arasında olmalıdır. Ancak yapılan araştırma acı gerçeği ortaya koymuş ve açık sütlerde bu rakam 100 binin üzerinde çıkmıştır. UHT ve pastörize sütler ise uluslararası standartlarda kalmış, insan sağlığı için bir tehlike arz etmediği örülmüştür.

Yine Hacettepe Üniversitesi öğretim üyeleri ‘Türkiye’deki Açık Sütün Kimyasal Kalitesi ve Vitaminler’ ismi verilen bir araştırma gerçekleştirmiş, açıkta satılan sütün vitamin oranının düşük olduğunu bir kez daha kanıtlamışlardır. Bu tip sütler kaynadıktan sonra kullanıldığı için vitamin değeri daha da düşmektedir.

Sütün sağlıklı olması için ısıl işlemden geçirilmesi gerekmektedir. Başka bir deyişle sütler pastörize edilmelidir. Sokakta satılan sütlerin alınıp tüketilmesi insan sağlığını tehlikeye atmaktadır ki bu davranıştan mutlaka uzak durulması gerekir. Uzun ömürlü süt alırken de ambalajına mutlaka dikkat edilmeli ve hasarlı ambalajlar satın alınmamalıdır. Pastörize sütler için soğuk zincirler meydana getirilmeli ve tüketiciye kadar bu biçimde ulaştırılmalıdır. UHT sütler ise farklı bir işleme tabi tutulduğu için üzerlerinde belirtilen tarihe kadar zarar görmeden oda sıcaklığında korunabilirler.

UHT ve aseptik ambalajlama teknolojileri, sıvı gıda biçimindeki ürünlerin çok kısa bir zaman diliminde ısıtılarak büyük bir hızla oda sıcaklığında ısıtılması ürünlerinin kısa bir süre ısıtılarak süratle oda sıcaklığına soğutulması düzenidir. Kullanılan ambalajla da süt güneş ışınlarından korunuyor. Bu da hem bozulmayı hem de sütün besin değerinin eksilmesini önlüyor.

Süt mutlaka tüketilmeli ancak hangi şartlarda tüketilmesi gerektiği de bilinmeli. Özellikle bağışıklık sistemi gelişmemiş çocuklara açıkta satılan sütleri tükettirmek büyük sorunlara neden açabilir. Açıkta satılan sütlerin hangi ortamda sağıldığı ve hangi özellikteki kaplarda taşındığı da bilinmemektedir. Süt yapısı gereği çok çabuk mikrop türetebilen bir besin kaynağıdır ve sağılımından dağıtımına kadar çok dikkat isteyen bir konudur. Pastörize sütlerde gerekli olan tetkikler yapılmakta ve zararlı olabilecek sütler kesinlikle satışa sınılmamaktadır. Bu nedenle açıkta satılan sütlerin yerine bu tip ürünlerin tüketilmesi çok daha mantıklı olacaktır.

Süt tüketimi kemik hastalıkları gibi birçok rahatsızlın önüne geçmektedir. Süt üretiminin yüksek olduğu Avrupa ülkelerinde kemik erimesi gibi rahatsızlıklara pek sık rastlanmazken ülkemizde belirli bir yaşın üstündeki insanlarda bu rahatsızlığa sıklıkla rastlanmaktadır. Onun için süt tüketimi bebeklikten başlayarak her yaştaki insanlar için önemlidir. Ancak belirli kalitedeki sütlerin tüketilmesi daha da büyük önem arz eden bir konudur. İnsanlar sağlıklarını korumak için süt tüketirken sağlıksız sütleri tüketerek kendi sağlıklarından olabilirler.

Konu ile ilgili birçok uzman, sırf doğal olarak bilindiği için sokakta satılan sütlerin alınmaması gerektiği konusunda fikir binline varmaktadırlar. Bu yönde yapılan araştırmaların sonuçları da sıklıkla insanlarla paylaşılmaktadır.